Akın ÖNGÖR - Capital Dergisi Köşe Yazarı
Liderlikte İletişim
Liderliğin en önemli öğelerinden birisi önderlik edilen kitlelere, kesimlere iletişimin doğru ve etkin yapılması. Düzgün ve güzel iletişim kitleleri doğru anlayıp değerlendirmek, derinden etkileyerek onlara yön vermek bakımından bir zorunluluk. Liderlik okutan ünlü üniversiteler, eğitim kurumları öncelikle "iletişim’’i, başta olmazsa olmaz bir konu olarak ele alırlar. Konunun alfabesi olarak en temel öğretileri arasına koyarlar. Bir kısım şanslı insan zaten doğuştan veya yetişme sürecinde edindikleri liderlik vasıflarını geliştirip, "yıkanıp, yağlanıp", iyi lider olabilmeleri için eğitildiklerinde iletişim en önemli unsurlardan birisi olarak öne çıkar.
Kitleler önderlerini iyi anlamak isterler; söylediklerini, yazdıklarını doğru değerlendirmek isterler. Onun için değişik koşullar altında, gerilim ve baskı altında, bu zor koşullarda nasıl tepki verdiklerini, konuşmalarını nasıl yaptıklarını, soğukkanlılıklarını koruma yeteneklerini izleyip ölçerler. Sakin ve huzurlu iken yapılan söylemlerin baskı altında gerilimli bir ortamda nasıl değiştiğini merakla beklerler.
İletişim ise zor bir konudur, mutlaka düzenli ve gereği gibi öğrenilmesi, uygulanması zorunludur. İletmek, sadece iletmek ise iletişim demek değildir. Burada mutlaka iyi ve aktif dinlemek, dinlerken kafasında söyleyeceği şeye odaklanmadan karşıdakilerin ilettiklerini tam algılamak gerekiyor. Hitap edilen kitleleri tanıyıp kendini onların yerine koyarak (empati yaparak), onların bulunduğu koşul ve durumları iyi değerlendirerek, etki altında kaldıkları travmaları doğru özümseyerek iletişim kurulması bir lider için kaçınılmaz oluyor.
Türkiye’den Liderlik Örnekleri
Bizdeki bazı örnekler ise bu konudaki eksiklikleri ortaya apaçık koyuyor. Örneğin, doğuştan liderlik özellikleri taşıyarak öne çıkan ve bugün ülkemiz için en önemli görevde bulunan başbakanın gerçekten kendi içinde türlü riskler barındıran askerlik ile ilgili söyledikleri... Söylenenler tamamen doğru olabilir ama empatiden yoksun; canı yanmış, evlatlarını kaybetmiş veya yaralar almış kesimlerin bulundukları koşulları değerlendirmeden, travmaları göz önüne almadan askerliğin "yan gelip yatma" mesleği olmadığını söylemesi doğru olmadı. Aynı söylem başka sözcükler seçilerek yine aynı anlam verilerek yapılabilirdi. Diğer taraftan Türk dilini iyi kullandığı iddia edilen, polemik konusunun en önde gelenlerinden olduğu şüphe götürmeye n muhalefet liderinin parlamentoda yaptığı konuşma tam bir iletişim hatası olarak güzel bir örnek. "Türban başı örter ama ayıpları örtmez" gibi ilkel bir söylem, sadece empati eksikliği değil, aynı zamanda söylenen sözlerin ne anlama gelebileceğini bile tartamayan bir densiz yaklaşıma örnektir. Tam anlamı ile ayıpladık duyduğumuzda. Parlamentoda böyle bir konuşmanın yapılmış olması karşısında üzüldük, utandık...
Buna benzer binlerce örnek, akademisyenlerin savunduğu görüşe haklılık kazandırıyor: Liderlik niteliklerinden bazıları öğrenilebilir. Liderlik konusunda eğitim veren pek çok kuruluş var. Bunlara en büyük karşıt görüş ise liderlik vasıflarının doğuştan olduğu ve öğrenmenin mümkün olmadığına inanır. Özelliklerin doğuştan olduğu veya yetişmeden kaynaklandığı zaten biliniyor ama önemli bazı niteliklerin liderlik için öğrenilebilir olması ise artık yaygın olarak kabul edilmiş bir gerçek. Eğitim ile geliştirilebilecek ve öğrenilecek konuların başında da iletişim geliyor.
"Yanlış anlaşıldım" diyemez lider... Yanlış anlaşılmaya bile fırsat vermeden kendini, düşüncelerini, değerlendirmelerini ifade edebilmelidir. İletişim konusunda eksikliğin giderilmesi için mutlaka eğitim alınması gereklidir. 1991’irı başında bankaya genel müdür olduğumda organize ettiğim ve üst yönetim ile beraber aldığımız ilk eğitimdi "iletişim". Hatta bazı arkadaşlarım şaşırmıştı, bu da nereden çıktı diyerek... Prof. Dr. Doğan Cüceloğlu’nun kulakları çınlasın. Yararlarını hep gördük...
Kaynak: Capital Dergisi